أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
75
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
روايت كرد كه : نگريد تا سوگند بدروغ نخوريد كه آن سراها را بيران و خالى رها كند . [ وَ لا يُزَكِّيهِمْ ] و ايشان را تزكيه نكند و پاكيزه نگرداند و ايشان را عذابى سخت و دردناك بود . [ سوره آلعمران ( 3 ) : آيه 78 ] وَ إِنَّ مِنْهُمْ لَفَرِيقاً يَلْوُونَ أَلْسِنَتَهُمْ بِالْكِتابِ لِتَحْسَبُوهُ مِنَ الْكِتابِ وَ ما هُوَ مِنَ الْكِتابِ وَ يَقُولُونَ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَ ما هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَ يَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ وَ هُمْ يَعْلَمُونَ ( 78 ) بدرستى كه از جهودان گروهى و طايفهء هستند چون كعب اشرف و حيّى اخطب و مالك بن الضيف و غير ايشان كه مىپيچند زبان را در دهن خويش بر سبيل تحريف و تغيير يعنى از بر خود چيزى مىخوانند در تغيير صفت محمّد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و در آيت رجم بآوازى كه به او توراة خوانند و مىنمايند كه از توراة است تا پنداريد شما كه از كتابست يعنى از توراة و آن از توراة نيست و ميگويند كه : از نزديك خداى است ، و آن از نزديك خداى نيست . و اين آيت ردّ است بر مجبّره . اگر گويند : چرا نشايد كه من عند اللّه باشد خلقا و فعلا و از نزديك او نباشد امرا و انزالا جواب آنست كه : اگر چنين بودى [ وَ ما هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ ] را هيچ معنى نبودى . و ايشان بر خداى دروغ ميگويند و ميدانند كه : آنچه ميگويند دروغ است ضحاك از عبد الله عباس گفت كه : آيت در هر دو فرقه آمد از جهودان و ترسايان كه ايشان در توراة و انجيل تصرّف كردند و آنچه در توراة بود از ذكر مسلمانى بيفكندند خداى تعالى بيان فعل ايشان با مسلمانان بگفت . [ سوره آلعمران ( 3 ) : آيات 79 تا 80 ] ما كانَ لِبَشَرٍ أَنْ يُؤْتِيَهُ اللَّهُ الْكِتابَ وَ الْحُكْمَ وَ النُّبُوَّةَ ثُمَّ يَقُولَ لِلنَّاسِ كُونُوا عِباداً لِي مِنْ دُونِ اللَّهِ وَ لكِنْ كُونُوا رَبَّانِيِّينَ بِما كُنْتُمْ تُعَلِّمُونَ الْكِتابَ وَ بِما كُنْتُمْ تَدْرُسُونَ ( 79 ) وَ لا يَأْمُرَكُمْ أَنْ تَتَّخِذُوا الْمَلائِكَةَ وَ النَّبِيِّينَ أَرْباباً أَ يَأْمُرُكُمْ بِالْكُفْرِ بَعْدَ إِذْ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ ( 80 ) ضحاك گفت : مراد به [ بشر ] عيسى است و به [ كتاب ] انجيل و آيت در وفد نجران است ابن عباس گفت : مراد به [ بشر ] محمّد است و به [ كتاب ] قرآن و سبب آن بود كه وفد